કૉન્ગ્રેસે હાથ મિલાવ્યા

ગાંધીજીને બદનામ કરવા જેમને મહિને એક કરોડ રૂપિયા મળતા એમની સાથે કૉન્ગ્રેસે હાથ મિલાવ્યા

ગુડ મૉર્નિંગ – સૌરભ શાહ

( મુંબઇ સમાચાર : શુક્રવાર, 26 ઓગસ્ટ 2016)

મોદીજીએ કહ્યું કે આઝાદી પછી ભાજપે જે ત્રાસ કૉન્ગ્રેસી શાસન હેઠળ સહન કર્યો છે તે આઝાદી મેળવવા માટે કૉન્ગ્રેસે બ્રિટિશ શાસન હેઠળ સહન કર્યો તેના કરતાં ઘણો વધારે છે.

મોદીજી આટલું બોલ્યા ને છીછરા કૉન્ગ્રેસીઓ એમના પર તૂટી પડ્યા.

કૉંન્ગ્રેસીઓને વળતો જવાબ આપવા ભાજપે જે તીર ચલાવ્યાં તેમાંનું એક હતું કૉન્ગ્રેસનું સામ્યવાદીઓ સાથેનું નાતરું. કૉન્ગ્રેસે આઝાદી પછી સત્તા મેળવવા કે સત્તા ટકાવી રાખવા કે બીજાને ઉથલાવી પાડવા વારંવાર સામ્યવાદીઓનો સાથ લીધો છે. ૧૯૪૨ની લડતમાં જે સામ્યવાદીઓ બ્રિટિશ સલ્તનતની સાથે હતા તેનો હાથ પકડતાં સ્વાર્થી, લાલચી અને સત્તાલોલુપ કૉન્ગ્રેસીઓને જરા સરખી શરમ આવતી નહીં.

અહીં ઈતિહાસનું એક નાનકડું પણ અતિ મહત્ત્વનું પ્રકરણ મારે ખોલવું છે. મનબેન્દ્ર નાથ રૉય એમ. એન. રૉયના નામે જાણીતા થયા. કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ ઈન્ડિયાના તેઓ સ્થાપક. ૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૪ના રોજ ૬૬ વર્ષની ઉંમરે ગુજરી ગયા એટલે આજની જનરેશન એમના નામથી અજાણ હોય તે સ્વાભાવિક છે.

મહાત્મા ગાંધી અને એમના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલતી આઝાદીની ચળવળને ઉતારી પાડવામાં, એમનો વિરોધ કરનારાઓમાં એમ. એન. રૉય જેવા કેટલાક એવા અગ્રણી નેતાઓ હતા જેઓ બ્રિટિશ સરકારના પિઠ્ઠુઓ હતા અને એ જ દેશદ્રોહી નેતાઓને આઝાદી પછીની કૉન્ગ્રેસે માનસન્માન આપ્યાં અને એ લોકોની સાથેની ભાગીદારીમાં દિલ્હી પર શાસન પણ કર્યું! એમ. એન. રૉયનું નામ આજે પણ કૉન્ગ્રેસીઓ આદરપૂર્વક લે છે, સામ્યવાદીઓ તો લે જ.

એમ. એન. રૉયને ગાંધીજીનો વિરોધ કરવાના ‘કામ બદલ’ બ્રિટિશ સરકાર તરફથી મોટી રકમ વળતરરૂપે મળે છે એ કૌભાંડ રૉયના વર્તુળમાં આ રકમ અંગેની વહેંચણીમાં મતભેદ થતાં બહાર આવ્યું હતું. લૂંટના માલના ભાગલા પાડવાના આવે ત્યારે ચોરોની ટોળકી આપસમાં બાખડી પડે અને પોલીસના મોઢામાં બગાસું ખાતાં પતાસું આવી પડે એવી વાત છે. શરૂમાં આ રકમ માહિતી અને પ્રસારણ ખાતા તરફથી ચૂકવવામાં આવતી. પાછળથી લેબર ડિપાર્ટમેન્ટ અથવા શ્રમ વિભાગ તરફથી ચૂકવાતી. આ વિભાગ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરને હસ્તક હતો.

આ કૌભાંડ લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલીમાં ખૂબ ચર્ચાયું. સભ્યોએ જાણવા માગ્યું કે એમ. એન. રૉયના ઈન્ડિયન લેબર ફેડરેશનને દર મહિને રૂપિયા તેર હજાર ચૂકવવામાં આવે છે કે કેમ?

૧૯૪૩-૪૪ની સાલમાં સોનાનો ભાવ વધીને તોલાદીઠ ૯૬ રૂપિયા ૪ આના પર પહોંચ્યો હતો અને ઘટીને ૬૫ રૂપિયા ચાર આના થઈ ગયો હતો. સરાસરી પકડો તો ૭૬ રૂપિયા ૧૧ આના ૬ પાઈનો ભાવ થયો – તોલા દીઠ. આ ગણતરીથી તે વખતની ૧૩ હજાર રૂપિયાની રકમ આજના કેટલા રૂપિયા થઈ? એ જમાનામાં તેર હજાર રૂપિયામાં લગભગ ૧૭૦ તોલા સોનું ખરીદી શકાતું. આજની તારીખે દસ ગ્રામનો ભાવ રફલી ત્રીસ હજાર રૂપિયા ગણીએ (તોલાનો તો એનાથીય વધારે થાય) તો તે વખતના ૧૩ હજાર રૂપિયાનું મૂલ્ય આજે ૫૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ થયું.

જસ્ટ વિચાર કરો કે મહાત્મા ગાંધી વિરુદ્ધ પ્રચાર કરવા માટે બ્રિટિશ સરકાર કેવો ખર્ચો કરતી હતી.

લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલીમાં પુછાયું કે આ જે રકમ એમ. એન. રૉયને ચૂકવવામાં આવે છે તેનું ઑડિટિંગ થાય છે? જો થતું હોય તો એ હિસાબ ગૃહમાં રજૂ કરશો?

આ પ્રશ્ર્નોના જવાબમાં ૪ એપ્રિલ, ૧૯૪૪ના રોજ લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલીમાં કબૂલ કરવામાં આવ્યું કે એમ. એન. રૉયના ઈન્ડિયન લેબર ફેડરેશનને ‘ઔદ્યોગિક કામદારોનો નૈતિક ઉત્સાહ ટકાવી રાખવા માટે પ્રચાર કરવાના કામસર’ દર મહિને રૂપિયા તેર હજાર ચૂકવવામાં આવે છે, આ પૈસાનો હિસાબ પણ રાખવામાં આવે છે પણ ‘ગૃહમાં એ હિસાબ રજૂ કરવાનો કોઈ ફાયદો નથી.’

આ તેર હજાર રૂપિયાની રકમનો એક ભાગ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા ગાંધીજી અને કૉન્ગ્રેસ વિરોધી પ્રચાર માટે વાપરવામાં આવે છે કે કેમ તે વિશે પૂછવામાં આવતાં ગૃહને જણાવવામાં આવ્યું કે આ વિશે કોઈ માહિતી નથી.

જોકે, માહિતી ન હોવાની વાત ખોટી હતી. હોમ (પોલિટિકલ) ડિપાર્ટમેન્ટની એ અરસાની ખાનગી ફાઈલો દર્શાવે છે કે બ્રિટિશ સરકાર મહાત્મા ગાંધી વિરુદ્ધમાં એમ. એન. રૉયનાં ઉચ્ચારણોની વિગતવાર નોંધ રાખતી હતી. શરૂમાં સરકારને રૉયથી ખૂબ સંતોષ હતો. પણ પાછળથી ઈન્ટેલિજન્સ બ્યુરોએ જ્યારે માહિતી આપી કે રૉયને પોતે જ સ્થાપેલા સામ્યવાદી પક્ષના બિરાદરો સાથે ઝઘડા થવાથી તેઓ રેડિકલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નામે અલગ ચોકો જમાવી રહ્યા છે ત્યારે સરકારને રૉયમાંથી રસ ઊડવા માંડ્યો અને રૉયનું સ્થાન બીજા સામ્યવાદીઓએ લીધું.

બ્રિટિશ સાથેની છૂપી સમજૂતી અનુસાર સામ્યવાદીઓ ‘પીપલ્સ વૉર’ નામની એમની પ્રચાર પત્રિકામાં ગાંધીજી, સુભાષચંદ્ર બોઝ અને જયપ્રકાશ નારાયણ વિશે આવડી ને આવડી ગાળો લખતા હતા.

માસિક તેર હજાર રૂપિયાવાળી વાત પર પાછા આવીએ. ઈન્ડિયન લેબર ફેડરેશનની સ્થાપના ૧૯૪૧માં એમ. એન. રૉયે કરી હતી. રેલવે મઝદૂર સંઘ અને ડૉક્યાર્ડના મઝદૂર સંઘના નેતાઓ ભારતના આ ટ્રેડ યુનિયનોના ફેડરેશનના મજબૂત પાયાઓ હતા. ૧૯૪૮માં આ સંસ્થા હિન્દ મઝદૂર સભામાં વિલીન થઈ. જે વર્ષે જમનાદાસ મહેતા ફેડરેશનના પ્રમુખ હતા તે જ વર્ષે તેઓ લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલીના સભ્ય પણ હતા. વાલકેશ્ર્વરથી તીનબત્તી થઈને ઉપર જતા માર્ગનો ફર્સ્ટ લેફટ ટર્નવાળો માર્ગ જે અગાઉ હાર્કનેસ રોડના નામથી મશહૂર હતો તે જમનાદાસ મહેતા માર્ગના નામથી ઓળખાય છે – માનવ મંદિર માર્ગનો પૅરેલલ રૉડ, જે નીચે નેપિયન્સી રોડને જઈને મળે છે. હવે આ જમનાદાસ મહેતાએ જાહેર નિવેદન કર્યું કે ‘સરકાર તરફથી ફેડરેશનને માસિક રૂપિયા તેર હજાર મળે છે એ વાત કાળામાં કાળું જુઠ્ઠાણું છે.’

તો હવે સાચું કોણ?

એક બાજુ સરકાર લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલીમાં કબૂલ કરી ચૂકી હતી કે ફેડરેશનને આ રકમ ચૂકવાય છે અને બીજી બાજુ એ જ ફેડરેશનના પ્રેસિડેન્ટ પોતે કહે છે કે આવી કોઈ રકમ અમારી સંસ્થાને મળતી જ નથી. ઍસેમ્બલીના સભ્યોએ જાણવા માગ્યું કે આ બે વાતમાંથી સત્ય શું છે?

ગૃહમાં જવાબ આપવામાં આવ્યો કે, ‘બે નિવેદનોમાંથી સાચું ખોટું કયું તે વિશે સ્પષ્ટતા કરવાની સરકારની ફરજ નથી(!). તમે ધારો તે તારણ કાઢી શકો. આ રકમ આપવાની વ્યવસ્થા સંસ્થા સાથે થઈ છે, કોઈ વ્યક્તિ (એટલે કે રૉય) સાથે નહીં એવી સ્પષ્ટતા ગૃહમાં અગાઉથી જ કરવામાં આવી છે.’

બીજે દિવસે લિખિત પ્રશ્ર્નના ઉત્તરમાં સરકારે નામોશીભરી કબૂલાત કરવી પડી કે આવી રીતની રકમ અન્ય કોઈ કામદાર યુનિયનને અપાતી નથી.

આ બાજુ પ્રમુખ જમનાદાસ મહેતાએ જાહેર નિવેદન કરીને સત્તાવાર પત્રવ્યવહાર ખુલ્લો પાડ્યો અને કહ્યું: ‘ફેડરેશન કે તેના પ્રમુખ કે તેની કારોબારી સમિતિની જાણબહાર ફેડરેશનના નામે રૂ. ૧૩,૦૦૦ની માસિક રકમ એમ. એન. રૉયને તેઓ મનફાવે તે રીતે વાપરી શકે તે માટે મળે છે.’

ગૃહમાં ફરી વિવાદ થયો. જમનાદાસ મહેતાના આ સનસનાટીભર્યા વિસ્ફોટના સંદર્ભમાં સવાલ પુછાયો ત્યારે સરકાર માટે થૂંકેલું પાછું ગળવું પડે એવી હાલત સર્જાઈ. પણ સરકારે કહ્યું: ‘અગાઉ જે જવાબ અપાઈ ચૂક્યો છે તેમાં કોઈ ઉમેરો કરવાનો રહેતો નથી.’

વાતની ક્લાઈમેક્સ હવે આવે છે. ફેડરેશનના અંચળા હેઠળ તો એમ. એન. રૉયને બ્રિટિશ સરકાર રૂપિયા તેર હજારનો દરમાયો આપતી જ હતી, બ્રિટિશ સરકાર આ ઉપરાંત એમ. એન. રૉયને બીજા રૂપિયા તેર હજાર રૂપિયા દર મહિને આપતી હતી – રૉયની રેડિકલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના સાપ્તાહિક ‘ઈન્ડિપેન્ડન્ટ ઈન્ડિયા’ની દર અઠવાડિયે ૧,૦૦૦ નકલના લવાજમ પેટે તેમ જ પાર્ટીના દૈનિકની રોજના ૨,૦૦૦ નકલના લવાજમ પેટે!

મહાત્મા ગાંધી વિરુદ્ધ પ્રચાર કરવા માટે મહિને રૂપિયા ૨૬,૦૦૦ (આજના રૂપિયા એક કરોડ કરતાં વધુ)ની બ્રિટિશ મહેરબાની મેળવનારાઓ અને એમને છાવરનારાઓની છબિઓ તથા એમનાં પૂતળાઓને આજે આપણે હારતોરા કરીએ છીએ.

આજનો વિચાર

આન્ધ્ર પ્રદેશના ચીફ મિનિસ્ટર ચન્દ્રાબાબુ નાયડુએ પી. વી. સિન્ધુ સાથે મંચ પર બૅડમિન્ટન ખેલીને એનું સ્વાગત-સન્માન કર્યું.

આ જોયા પછી દિલ્હીના સી.એમ. કેજરીવાલે સાક્ષી મલિકનું સ્વાગત-સન્માન કરવાનો કાર્યક્રમ માંડી વાળ્યો!

  • વૉટસઍપ પર વાંચેલું

WhatsApp Group : ગુડ મૉર્નિંગસૌરભ શાહ 9004099112

http://www.facebook.com/saurabh.a.shah

hisaurabhshah@gmail.com

http://www.saurabh-shah.com

© Saurabh Shah

Advertisements

1 Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s